Swimrun: bơi và chạy nối tiếp nhiều lần, luật thi theo cặp

Swimrun là thể thức bơi và chạy xen kẽ nhiều lần, không có khu chuyển tiếp: người thi bơi qua một đoạn nước, lên bờ chạy tiếp trong nguyên bộ đồ, rồi lại xuống nước. Ở thể thức gốc, người ta thi theo cặp và hai người phải đi cùng nhau suốt đường. Cuộc đua không tính ai bơi giỏi nhất hay chạy giỏi nhất, mà tính đôi nào đi trọn chuỗi nước – đất nhanh và an toàn nhất.

Swimrun khác các thể thức đa môn khác ở đâu

Ba môn, duathlon hay aquathlon đều chia cuộc đua thành vài chặng lớn, giữa các chặng có khu chuyển tiếp để thay đồ. Swimrun thì ngược lại:

• Nhiều chặng ngắn: có thể vài chục lần chuyển giữa nước và đất trong một cuộc đua dài.
• Không thay đồ: bơi trong giày chạy, chạy trong đồ bơi. Mọi thứ mang từ vạch xuất phát phải mang tới vạch đích.
• Thi theo cặp ở thể thức gốc, hai người là một đơn vị.
• Đường đua theo địa hình tự nhiên: bờ đá, rừng, đảo, hồ, ít đường nhựa.

Môn này bắt nguồn từ quần đảo Stockholm ở Thuỵ Điển, nơi giải ÖtillÖ đầu thế kỷ 21 đặt nền cho cả phong trào (câu chuyện ra đời và bộ đồ đặc trưng của swimrun đã có trong bài riêng ở wiki khác). Ở đây, ta đi vào luật và thể thức.

Luật thi theo cặp

Hai người, một đơn vị

Ở swimrun đôi, kết quả tính theo người về sau trong cặp. Hai người phải xuất phát cùng nhau, đi qua mọi trạm kiểm soát cùng nhau và về đích cùng nhau. Nếu một người bỏ cuộc, cả cặp thường bị loại khỏi bảng xếp hạng, dù một số giải cho người còn lại đi tiếp ngoài bảng.

Khoảng cách tối đa giữa hai người

Điều lệ các giải quy định hai người không được cách nhau quá một khoảng nhất định cả khi bơi lẫn khi chạy. Con số cụ thể khác nhau giữa các chuỗi giải và có thể đổi theo năm — đọc trong điều lệ. Lý do không phải hình thức: dưới nước lạnh hay sóng, người bạn đi cùng là người đầu tiên thấy bạn gặp nạn.

Dây nối

Nhiều cặp dùng một sợi dây đàn hồi nối hai người khi bơi, người bơi khoẻ kéo nhẹ người bơi yếu hơn. Phần lớn giải cho phép, thường có yêu cầu dây phải tháo được nhanh. Có giải cấm dây ở một số đoạn vì lý do an toàn. Dây là lựa chọn, không phải bắt buộc.

Đồ đạc: mang theo suốt đường

Nguyên tắc chung: những gì bạn mang ra vạch xuất phát, bạn phải mang tới vạch đích. Không được vứt phao kéo chân hay bàn tay bơi dọc đường. Kích thước phao kéo chân, bàn tay bơi, chân vịt (nếu cho phép) đều có giới hạn trong điều lệ.

Đồ bắt buộc

Nhiều giải liệt kê một danh sách đồ bắt buộc, phổ biến là: còi, băng ép sơ cứu, đồ bơi giữ nhiệt khi nước lạnh, mũ bơi do ban tổ chức phát. Trọng tài có thể kiểm tra ở vạch xuất phát và ở các trạm. Thiếu đồ bắt buộc có thể bị cấm xuất phát hoặc phạt.

Các hạng thi và cự ly

Con số trong bảng chỉ để hình dung; mỗi giải tự thiết kế đường đua theo địa hình. Phần chạy thường chiếm phần lớn quãng đường, phần bơi chiếm tỉ lệ nhỏ hơn nhưng tốn sức và đầy rủi ro hơn.

Các hạng phổ biến: đôi nam, đôi nữ, đôi hỗn hợp. Nhiều giải ngắn mở thêm hạng đơn, thường với điều kiện đường bơi gần bờ, có cứu hộ dày hơn.

Chiến thuật của một cặp swimrun

• Đi theo người yếu hơn ở từng môn. Người chạy mạnh dẫn trên bờ, người bơi mạnh dẫn dưới nước. Tốc độ của cặp là tốc độ người chậm hơn ở mỗi đoạn.
• Nói chuyện trước khi đua: quy ước tín hiệu dưới nước (vỗ vai, kéo dây), cách báo khi chuột rút, khi lạnh, khi cần ăn.
• Lên bờ không vội. Bờ đá trơn là nơi bong gân và trầy xước nhiều nhất. Mất vài giây bám tay chắc còn hơn mất cả cuộc đua.
• Quản lý nhiệt: nước lạnh làm mất nhiệt khi bơi, rồi chạy trong nắng lại nóng lên. Kéo khoá đồ xuống khi chạy, kéo lên trước khi xuống nước.
• Đọc đường bơi: chọn điểm ngắm trên bờ đối diện, chú ý dòng chảy đẩy lệch hướng.

An toàn: phần không được thương lượng

Swimrun đưa người vào nước tự nhiên nhiều lần, có khi xa bờ, có khi nước lạnh, sóng hoặc dòng chảy. Vì vậy:

• Không bao giờ tập swimrun một mình. Tập theo cặp hoặc nhóm, báo trước cho người ở nhà lộ trình và giờ về. Đoạn bơi dài nên có thuyền hoặc người trên bờ theo dõi.
• Phao bơi an toàn (loại phao kéo phía sau, màu sáng) giúp người khác thấy bạn khi tập — nhiều giải cấm dùng khi thi vì vướng, nhưng khi tập thì nên có.
• Biết dấu hiệu hạ thân nhiệt: run không kiểm soát, nói líu, vụng về, lơ mơ. Thấy ở mình hay bạn đi cùng: ra khỏi nước, ủ ấm, báo trạm gần nhất.
• Khám sức khoẻ trước khi thi, nhất là người trên 35–40 tuổi mới tập lại, người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, đang mang thai hoặc từng ngất, đau ngực khi gắng sức. Nước lạnh là gánh nặng thêm cho tim.
• Khi có người bất tỉnh, ngừng thở: thổi còi, gọi cứu hộ của giải, gọi 115 nếu ở Việt Nam.

Góc nhìn hôm nay: swimrun cho người phong trào

Swimrun từ chỗ là cuộc phiêu lưu khắc nghiệt nay đã có rất nhiều giải ngắn, đường bơi gần bờ, nước ấm — đủ để người bơi và chạy phong trào thử. Nó hấp dẫn vì cảm giác đi xuyên qua một vùng đất: không có vòng chạy lặp, không có giá để xe, chỉ có nước, đá, cây và người bạn đi cùng.

Ở Việt Nam, những vùng có nhiều đảo gần nhau hay hồ có bờ đi được — vịnh ở Khánh Hoà, quần đảo quanh đặc khu Phú Quốc (An Giang), các hồ lớn ở vùng núi — về địa hình rất hợp. Nhưng để thành giải thì cần thuyền cứu hộ dọc mọi đoạn bơi, kế hoạch y tế, và sự cho phép của chính quyền địa phương. Nhóm bạn muốn thử nên bắt đầu bằng đoạn bơi ngắn sát bờ, có người trên thuyền theo, giữa ban ngày.

Muốn làm tiếp: tìm người bạn cùng trình độ, tập bơi ngoài trời có giám sát, đọc kỹ điều lệ một giải ngắn (đồ bắt buộc, khoảng cách tối đa giữa hai người, dây nối), và thử bơi trong giày chạy ở bể trước khi ra nước tự nhiên.