Aquabike là gì: bơi và đạp xe cho người không chạy được

Aquabike là thể thức hai môn bơi rồi đạp xe, bỏ hẳn chặng chạy. Người thi xuống nước, lên bờ lấy xe, đạp tới vạch kết thúc ở khu chuyển tiếp hoặc ngay sau đó; thời gian tính từ phát lệnh tới hết chặng đạp. Thể thức này dành cho người muốn sống trọn cảm giác ba môn nhưng không chạy được, không muốn chạy, hoặc đang tránh va đập cho khớp.

Aquabike gồm những gì

Về cơ bản, aquabike là ba môn phối hợp dừng lại sau chặng đạp. Các thành phần quen thuộc vẫn còn nguyên:

• Chặng bơi ở hồ, sông, biển hoặc bể bơi, theo đường phao.
• Một lần chuyển tiếp: cởi kính, mũ bơi (và wetsuit nếu được mặc), đội mũ bảo hiểm, cài quai, dắt xe ra vạch.
• Chặng đạp xe trên đường đóng hoặc đóng một phần.
• Vạch kết thúc: tuỳ giải, có thể ngay khi xuống xe, có thể sau khi dựng xe vào giá và đi bộ qua thảm đo giờ.

Chỗ khác biệt nhỏ mà quan trọng: vì không có chặng chạy, cách tính "về đích" phải ghi rõ trong điều lệ. Có giải dừng đồng hồ ở vạch xuống xe, có giải bắt người thi dựng xe xong mới tính. Đọc kỹ để khỏi dừng sớm.

Cự ly aquabike thường gặp

Aquabike thường đi kèm một giải ba môn cùng địa điểm: người thi aquabike bơi và đạp cùng đường với người thi ba môn, chỉ khác là dừng trước chặng chạy. Vì vậy cự ly thường lấy theo giải ba môn mà nó gắn vào.

World Triathlon có giải vô địch aquabike riêng, thường nằm trong tuần lễ đa môn cùng duathlon, aquathlon, cross triathlon; cự ly cụ thể do liên đoàn công bố từng năm. Một số chuỗi giải đường dài cũng mở hạng aquabike bên cạnh hạng ba môn.

Vì sao có người chọn aquabike

Khớp gối, cổ chân, hông không chịu được chạy

Bơi và đạp xe là hai môn ít va đập. Chạy thì mỗi bước tiếp đất là một lần cơ thể nhận lực gấp mấy lần cân nặng. Người từng có chấn thương đầu gối, thoái hoá khớp, hoặc bác sĩ đã dặn hạn chế chạy vẫn có thể thi đa môn qua aquabike — với điều kiện chính bác sĩ của họ đồng ý cho tập bơi và đạp ở cường độ thi đấu.

Người lớn tuổi muốn thi tiếp

Nhiều người tập ba môn khi qua tuổi 50–60 thấy chặng chạy là nơi cơ thể phản đối nhiều nhất. Aquabike cho họ ở lại với cộng đồng, cùng xuất phát, cùng khu chuyển tiếp, chỉ không phải chạy.

Người giỏi bơi, mê đạp

Có người đơn giản là không thích chạy. Họ bơi tốt, đạp tốt, và aquabike là nơi hai thế mạnh đó được tính trọn vẹn.

Người đang chuẩn bị ba môn

Một giải aquabike là buổi thi thử thật cho phần bơi ngoài trời, chuyển tiếp và chặng đạp — mà không phải gánh thêm chặng chạy khi chưa sẵn sàng.

Bỏ chạy không có nghĩa là dễ

Người ngoài hay nghĩ aquabike là "ba môn cắt bớt cho nhẹ". Thật ra cái khó dịch chuyển chỗ khác:

• Chặng đạp được đẩy lên hết sức. Ở ba môn, người ta phải đạp dưới sức để còn chân chạy. Ở aquabike, chặng đạp là chặng cuối, ai cũng dốc hết. Cuộc đua trở thành một bài thử sức bền đạp xe thực thụ.
• Chuyển từ bơi sang đạp vẫn khó. Vừa nằm ngang trong nước, đứng dậy chạy lên bờ có thể choáng nhẹ. Thở dốc lúc lên xe khiến vài km đầu chậm.
• Chặng đạp dài nghĩa là ngồi lâu trên yên: tê tay, đau lưng, đau yên nếu xe không vừa người. Tư thế xe chỉnh đúng quan trọng hơn bất cứ món đồ đắt tiền nào.

Luật cần biết

Aquabike chính thức áp dụng luật thi đấu của World Triathlon cho phần bơi, chuyển tiếp và đạp. Mấy điểm hay bị nhắc:

• Đồ bơi giữ nhiệt: được mặc hay không tuỳ nhiệt độ nước và cự ly, theo luật hiện hành; mỗi giải công bố trong điều lệ và xác nhận lại sáng ngày thi.
• Mũ bảo hiểm: đội và cài quai trước khi chạm vào xe, chỉ tháo sau khi xe đã dựng lại. Lỗi số một của người mới.
• Núp gió: ở giải phong trào và nhóm tuổi thường cấm; phải giữ khoảng cách với xe trước và hoàn tất việc vượt trong thời gian quy định. Khoảng cách và thời gian cụ thể theo luật hiện hành, xem điều lệ giải.
• Thứ tự xuất phát và hạng thi: nhiều giải cho aquabike xuất phát chung hoặc ngay sau đợt ba môn; bạn vẫn phải tuân luật vượt như mọi người trên đường.
• Không nhận trợ giúp ngoài ngoài các trạm do ban tổ chức bố trí.

An toàn và sức khoẻ

Chọn aquabike vì chấn thương thì việc đầu tiên là hỏi bác sĩ, không phải tự suy ra "bơi với đạp thì không sao". Một số vấn đề cột sống, vai, hông vẫn bị chặng đạp dài hoặc chặng bơi dài làm nặng thêm. Wiki này không thay lời khuyên y khoa và không đưa giáo án phục hồi.

Với mọi người, như mọi thể thức sức bền: nên khám sức khoẻ trước giải đầu tiên, nhất là khi trên 35–40 tuổi mới tập lại, có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, đang mang thai hoặc từng ngất, đau ngực khi gắng sức. Không bơi ngoài trời một mình khi tập. Đạp xe luôn đội mũ bảo hiểm, kể cả đoạn đường ngắn.

Trong lúc thi: đau ngực, khó thở bất thường, choáng váng là dấu hiệu phải dừng. Dưới nước, giơ tay vẫy cứu hộ; trên đường, dừng xe vào lề và báo trọng tài hoặc tình nguyện viên. Người bất tỉnh, ngừng thở: gọi 115 và báo đội y tế giải.

Góc nhìn hôm nay: một thể thức của sự bao dung

Aquabike không có huy chương Olympic, không có những trận tranh tài truyền hình. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: giữ người ta ở lại với môn thể thao mình yêu khi cơ thể bắt đầu đặt giới hạn. Một người từng thi ba môn nhiều năm, đến lúc đầu gối không cho chạy nữa, vẫn có thể đứng ở vạch xuất phát cùng bạn bè cũ.

Ở Việt Nam, aquabike chưa phổ biến như ba môn, nhưng hoàn toàn có thể đề xuất với ban tổ chức các giải phong trào: nó dùng lại đúng đường bơi và đường đạp sẵn có, chỉ cần thêm một hạng và một cách dừng đồng hồ. Câu lạc bộ cũng có thể tự làm buổi tập kiểu aquabike ở hồ có cứu hộ và vòng đường khép kín.

Muốn làm tiếp: hỏi bác sĩ nếu bạn chọn aquabike vì lý do sức khoẻ; chỉnh tư thế xe ở một cửa hàng xe đạp có kinh nghiệm; tìm những giải ba môn có hạng aquabike và đọc điều lệ phần vạch kết thúc.