Trang bị riêng của ba môn phối hợp là những thứ sinh ra để mặc một bộ đồ cho cả ba chặng và chuyển chặng thật nhanh: bộ thi trisuit mặc từ lúc xuống nước tới vạch đích, dây đeo số để xoay số từ sau lưng ra trước bụng, giày chạy dây thun để xỏ chân không cần buộc, cùng chip tính giờ đeo ở cổ chân. Không món nào bắt buộc phải đắt; điều quan trọng là mỗi món phải đúng luật và đã được thử trong buổi tập trước ngày thi.
Vì sao ba môn có đồ riêng
Người bơi có đồ bơi, người đạp có quần đệm, người chạy có áo quần chạy. Ghép ba môn bằng cách thay ba bộ đồ thì mất mấy phút và cần phòng thay đồ. Phần lớn giải ba môn không có, hoặc có nhưng chỉ ở cự ly rất dài; luật còn cấm cởi trần hay để lộ người nơi công cộng trong khu chuyển tiếp. Trang bị ba môn giải quyết bài toán đó: một bộ đồ, vài món phụ, không thay quần áo giữa chặng.
Chuyện xếp đồ ở khu chuyển tiếp và thứ tự thao tác đã được bàn nhiều ở các wiki thể thao sức bền khác; danh sách đồ mang theo cho ngày thi đầu tiên có bài riêng trong danh mục chuẩn bị cuộc thi. Ở đây chỉ nói các món đặc thù của ba môn: chúng là gì, luật nói gì về chúng.
Bộ thi trisuit
Trisuit là bộ đồ bó sát bằng vải co giãn, thấm hút nhanh khô, có một miếng đệm mỏng ở đáy quần. Miếng đệm này mỏng hơn nhiều so với quần đạp xe, để không ngấm nước như miếng bọt biển khi bơi và không cọ xát khi chạy.
| Kiểu | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Liền một mảnh | Không hở lưng khi đạp tư thế nằm, ít cản gió | Đi vệ sinh bất tiện ở cự ly dài |
| Hai mảnh (áo + quần) | Dễ mặc, dễ đi vệ sinh, linh hoạt cỡ áo quần | Áo có thể tốc lên lưng khi đạp |
| Có tay ngắn | Che nắng vai, gọn hơn khi đạp | Một số loại vướng khi mặc dưới đồ bơi giữ nhiệt |
| Không tay | Thoáng, dễ xoay tay khi bơi | Cháy nắng vai ở giải dài |
Về luật, bộ đồ thường phải che thân trên suốt cuộc thi; nhiều giải cấm kéo khoá áo xuống quá giữa ngực hay cởi hẳn phần trên. Ở giải đỉnh cao, trang phục còn có quy định về màu, tên quốc gia, vị trí logo. Ở giải nhóm tuổi, quy định nhẹ hơn, nhưng vẫn nên đọc điều lệ.
Khi nước đủ lạnh để mặc đồ bơi giữ nhiệt, trisuit mặc bên trong. Khi đồ giữ nhiệt bị cấm, trisuit là đồ bơi luôn, có thể khoác thêm đồ bơi trơn. Người mới không có trisuit vẫn thi được bằng đồ bơi cộng quần ngắn và áo mặc thêm ở khu chuyển tiếp, miễn là thay đồ đúng chỗ cho phép.
Dây đeo số: xoay một vòng là xong
Ở nhiều giải, số báo danh phải đeo phía sau lưng khi đạp (để trọng tài và nhiếp ảnh nhìn thấy từ sau) và phía trước khi chạy (để thấy khi về đích). Một số giải không bắt đeo số khi đạp vì đã có số dán trên xe và mũ. Mỗi giải ghi rõ trong điều lệ.
Dây đeo số là sợi dây thun có khoá cài, móc hai lỗ của số. Thay vì ghim số lên áo, người thi đeo dây quanh hông: ra khỏi T1 thì để số sau lưng, ra khỏi T2 thì xoay số ra trước bụng. Không phải ghim, không phải cởi áo. Dây đeo số cũng không được mang khi bơi, vì nước làm số rách và dây vướng: người thi để sẵn trên đồ ở khu chuyển tiếp.
Lưu ý nhỏ: không gập, cắt hay che bớt số. Nhiều số có mã vạch hoặc chip phụ phía sau, và ảnh chụp tự động dựa vào việc nhận dạng số.
Giày dây thun và các cách buộc nhanh
Buộc dây giày bằng tay ướt và tim đập nhanh là việc tốn thời gian hơn người ta nghĩ, và một nút buộc vội có thể tuột giữa chặng chạy. Người thi ba môn thường thay dây giày thường bằng:
- Dây thun: dây co giãn, giày luôn ở trạng thái "đã buộc", xỏ chân vào là đi.
- Dây có khoá kéo: dây thường kèm một khoá trượt, kéo một cái là chặt.
Cả hai đều rẻ và lắp được vào giày chạy đang dùng. Cần chỉnh độ chặt ở nhà: quá lỏng thì giày lỏng ở dốc, quá chặt thì mu bàn chân đau khi chân sưng lúc chạy dài. Thêm một chi tiết: giày có quai kéo ở gót giúp xỏ nhanh hơn.
Đi tất hay không là lựa chọn cá nhân. Không tất thì nhanh hơn vài giây nhưng dễ phồng rộp nếu chân chưa quen; ở cự ly dài, phần lớn người phong trào chọn đi tất.
Chip tính giờ, mũ bơi và số dán
- Chip tính giờ: thường gắn trên dây quấn cổ chân. Phần lớn người thi đeo ở cổ chân trái để chip không vướng vào đĩa xích bên phải xe. Chip phải đeo suốt cuộc thi, kể cả khi bơi. Mất chip thì báo ngay cho trọng tài; kết quả có thể vẫn tính được nhờ thảm dự phòng và ghi tay.
- Mũ bơi của giải: bắt buộc đội, có màu theo đợt xuất phát. Đội thêm mũ của mình bên trong được, thay mũ của giải bằng mũ khác thì không.
- Số dán xe và mũ bảo hiểm: dán đúng chỗ ban tổ chức chỉ dẫn, thường ở cọc yên và phía trước hoặc bên hông mũ. Đây là số trọng tài nhìn khi ghi lỗi trên cung đạp.
Những món đụng tới luật trên xe
Tay lái nằm
Ở giải không núp gió, tay lái nằm (aero bars) được phép và rất phổ biến: nó giúp người đạp hạ thấp người, giảm cản gió. Ở giải được núp gió, chỉ được dùng loại rất ngắn, không vươn quá cần phanh. Người mới lắp tay lái nằm cần tập trên đường vắng trước, vì ở tư thế đó tay không ở sẵn trên phanh.
Mũ bảo hiểm
Phải là mũ xe đạp đạt chuẩn an toàn, cài quai suốt thời gian ở trên xe và khi dắt xe trong khu chuyển tiếp. Mũ khí động học có đuôi dài được phép ở hầu hết giải không núp gió, nhưng không bắt buộc và kém thoáng khi trời nóng.
Bình nước và chỗ để đồ ăn
Người thi phải tự mang nước và đồ ăn hoặc lấy ở trạm của giải. Bình gắn sau yên, giữa tay lái, hay trên khung là lựa chọn tuỳ người; quan trọng là bình phải chắc, không văng ra giữa đường. Vỏ bình, vỏ gel chỉ được bỏ ở vùng rác của trạm. Ăn uống bao nhiêu, khi nào là chủ đề của danh mục dinh dưỡng và hồi phục.
Giày đạp gắn sẵn trên bàn đạp
Người thi nhanh thường để giày đạp cài sẵn vào bàn đạp, giữ bằng dây thun nhỏ, rồi chạy chân trần ra vạch, nhảy lên xe và xỏ chân khi đã đạp. Kỹ thuật này tiết kiệm vài chục giây nhưng cần tập nhiều; người mới thử lần đầu ở giải rất dễ ngã ngay vạch lên xe. Đi giày từ khu chuyển tiếp rồi dắt xe ra là cách an toàn cho lần đầu.
Góc nhìn hôm nay: chọn đồ không theo quảng cáo
- Bắt đầu bằng thứ đang có. Giải đầu tiên không cần trisuit, tay lái nằm hay mũ khí động học. Cần nhất là mũ bảo hiểm đạt chuẩn, xe phanh tốt và giày chạy quen chân.
- Thứ đáng mua sớm vì rẻ mà hiệu quả: dây đeo số, dây giày thun.
- Thử mọi thứ trong buổi tập. Mặc trisuit đạp ba giờ, chạy với dây thun mới, đeo chip thử. Không có gì mới trong ngày thi.
- Đọc điều lệ về trang phục, số báo danh, mũ, tay lái nằm. Mỗi giải một chút khác.
- Giá đồ đổi liên tục, nên tham khảo nhiều nơi và hỏi người trong câu lạc bộ, đừng dựa vào một bảng giá cố định.
Câu hỏi thường gặp
Trisuit là gì, có bắt buộc không?
Trisuit là bộ đồ bó sát có miếng đệm mỏng, mặc liền từ chặng bơi tới vạch đích mà không phải thay. Nó không bắt buộc: người mới có thể thi bằng đồ bơi và quần áo mặc thêm ở khu chuyển tiếp, miễn là theo quy định trang phục của giải.
Dây đeo số trong ba môn dùng để làm gì?
Dây đeo số giữ số báo danh quanh hông mà không cần ghim lên áo. Khi đạp, xoay số ra sau lưng nếu giải yêu cầu; khi chạy, xoay ra trước bụng. Nhờ vậy không mất thời gian ghim hay thay áo.
Chip tính giờ đeo ở chân nào?
Thường đeo ở cổ chân trái, để dây chip không vướng vào đĩa xích nằm bên phải xe. Chip phải đeo suốt cuộc thi, kể cả khi bơi. Mất chip giữa chừng thì báo trọng tài ngay.
Có nên dùng dây giày thun khi thi ba môn không?
Nên, vì dây thun giúp xỏ giày nhanh mà không phải buộc bằng tay ướt, và không lo tuột giữa đường. Cần chỉnh độ chặt và chạy thử vài buổi ở nhà trước ngày thi.
Thi ba môn lần đầu có cần tay lái nằm không?
Không cần. Tay lái nằm giúp giảm cản gió ở giải không núp gió, nhưng đòi hỏi tập quen vì tay không ở sẵn trên phanh. Ở giải được núp gió, chỉ được dùng loại rất ngắn. Lần đầu nên tập trung vào xe an toàn và mũ đạt chuẩn.
