Tính thử điểm mười môn của người phong trào: từ thành tích ra tổng điểm

Một người tập phong trào khá — chạy 100 m 12,80 giây, nhảy xa 5,20 m, đẩy tạ 9,50 m, nhảy sào 2,50 m, chạy 1.500 m 5 phút 40 giây — sẽ được khoảng 3.900 điểm mười môn theo bảng World Athletics. Bài này đi từng bước: đổi đơn vị, áp công thức cho từng môn, làm tròn xuống, cộng lại, rồi xem điều gì xảy ra khi một môn bị 0 điểm. Mọi con số dưới đây đều tính bằng công thức chính thức, không ước đoán.

Bước 1: ghi thành tích và đổi đơn vị

Lấy ví dụ một nam thanh niên tập điền kinh ở câu lạc bộ, gọi là "anh A". Thành tích của anh trong một cuộc thi mười môn thử:

Hai lỗi hay gặp nhất ở bước này: quên đổi nhảy (xa, cao, sào) sang xen-ti-mét, và quên đổi 1.500 m sang giây (5 phút 40 giây = 5 × 60 + 40 = 340 giây).

Bước 2: áp công thức từng môn

Công thức: môn chạy là A × (B − T)^C, môn nhảy – ném là A × (M − B)^C, với A, B, C tra trong bảng hằng số (xem bài công thức trong danh mục này). Hai ví dụ tính tay:

• 400 m, 60,00 giây: B − T = 82 − 60 = 22. 22^1,81 ≈ 269,0. Nhân 1,53775 ≈ 413,7. Làm tròn xuống: 413 điểm.
• Nhảy sào, 250 cm: M − B = 250 − 100 = 150. 150^1,35 ≈ 866,4. Nhân 0,2797 ≈ 242,3. Làm tròn xuống: 242 điểm.

Làm tương tự cho cả mười môn, ta được bảng sau (tính theo bảng World Athletics):

Tổng: 3.938 điểm. Sau ngày một anh A có 2.218 điểm, ngày hai thêm 1.720 điểm — ngày hai ít hơn vì có nhảy sào, môn yếu nhất của anh.

Bước 3: đọc kết quả

3.938 điểm nghĩa là trung bình gần 400 điểm mỗi môn. Nhìn bảng, có thể rút ra:

1. 100 m là môn mạnh nhất (502 điểm) — anh A có tốc độ khá.
2. Nhảy sào là môn yếu nhất (242 điểm). Qua thêm một nấc xà 2,60 m sẽ được 264 điểm, tức +22 điểm; lên 3,00 m sẽ được 357 điểm, tức +115 điểm so với hiện tại.
3. Ba môn ném cộng lại 1.193 điểm, chiếm khoảng 30% tổng — tỷ lệ bình thường.

Muốn cải thiện tổng nhanh nhất, nhìn vào môn vừa yếu vừa "đắt": với anh A là nhảy sào và nhảy xa. Nhưng nhảy sào chỉ nên tập với huấn luyện viên và hố đệm đạt chuẩn.

Khi một môn bị 0 điểm

Giả sử ngày thi đó anh A hỏng ba lần ở mức xà sào đầu tiên. Nhảy sào thành 0 điểm, các môn khác giữ nguyên: tổng còn 3.696 điểm, mất 242 điểm.

Với anh A, 242 điểm là chừng một nửa môn khác. Ở trình độ cao hơn, mất trắng nhảy sào nặng hơn nhiều: một người nhảy 4,80 m mất 849 điểm. Đó là lý do người thi mười môn mở đầu nhảy sào ở mức chắc chắn.

Còn nếu anh A không xuất phát ở một môn nào đó (không phải hỏng, mà không thi), luật thi phối hợp coi là bỏ cuộc, không có tổng điểm.

Một ví dụ khác: người tập nghiêm túc nhiều năm

Để so sánh, "anh B" là sinh viên tập điền kinh nghiêm túc: 100 m 11,60; nhảy xa 6,40 m; đẩy tạ 12,50 m; nhảy cao 1,85 m; 400 m 52,50; 110 m rào 16,00; ném đĩa 38,00 m; nhảy sào 4,00 m; ném lao 52,00 m; 1.500 m 4:45,00. Tính theo bảng World Athletics:

Khoảng cách lớn nhất giữa hai người nằm ở nhảy sào (375 điểm) và rào (343 điểm) — hai môn kỹ thuật cần nhiều năm tập. Môn chạy và ném cách nhau ít hơn.

Đặt mục tiêu ngược: muốn 4.500 điểm thì cần gì

Bảng điểm cũng dùng được theo chiều ngược: chọn một tổng mục tiêu, chia đều cho mười môn, rồi tra thành tích cần có. Muốn 4.500 điểm, tức trung bình 450 điểm mỗi môn, tính theo bảng World Athletics cần khoảng:

Không ai cần đạt đều cả mười dòng. Anh A ở trên đã vượt mốc 450 ở 100 m và đẩy tạ, nhưng còn thiếu nhiều ở nhảy sào. Mục tiêu thực tế là nâng môn yếu lên gần mức trung bình, giữ môn mạnh — tổng sẽ tự lên.

Lưu ý khi tự tính cho buổi tập

• Bấm giờ tay thường cho thời gian nhanh hơn đồng hồ điện tử, nên điểm môn chạy tính từ giờ bấm tay chỉ là ước lượng, hơi "đẹp" hơn thực tế.
• Đo nhảy, ném bằng thước dây theo đúng cách đo của luật (từ vạch giậm hoặc mép vòng ném), không đo từ chỗ chân đứng.
• Đừng tính tổng từ thành tích ở nhiều buổi khác nhau rồi gọi là điểm mười môn — sức khi thi liền hai ngày khác hẳn khi thi từng môn lúc tươi.
• Không dùng bảng điểm để chấm trẻ em. Với các em nhỏ, vận động đa dạng cho vui quan trọng hơn mọi con số.

Góc nhìn hôm nay: một bảng tính, nhiều câu trả lời

Một bảng tính với mười dòng công thức là công cụ tập luyện rất tốt: nhập thành tích, thấy ngay môn nào kéo tụt tổng, thử "nếu mình nhảy xa thêm 20 cm thì sao". Trước khi thử một cuộc thi mười môn thật hai ngày, người mới tập lại sau nhiều năm, nhất là trên 35–40 tuổi, nên khám sức khoẻ; các môn rào, sào, ném cần huấn luyện viên và khu thi an toàn.