Phối hợp trong nhà: bảy môn nam và năm môn nữ của mùa đông điền kinh

Mùa đông, khi sân ngoài trời ở châu Âu và Bắc Mỹ phủ tuyết, thi phối hợp chuyển vào nhà với hai thể thức riêng: bảy môn nam trong hai ngày (60 m, nhảy xa, đẩy tạ, nhảy cao; rồi 60 m rào, nhảy sào, 1.000 m) và năm môn nữ gói trong một ngày (60 m rào, nhảy cao, đẩy tạ, nhảy xa, 800 m). Hai thể thức này ngắn hơn bản ngoài trời vì nhà thi đấu không có chỗ cho ném đĩa, ném lao, và đường chạy chỉ dài 200 m một vòng.

Vì sao trong nhà phải đổi thể thức

Một nhà thi đấu điền kinh tiêu chuẩn có đường chạy vòng 200 m (một nửa sân ngoài trời), đoạn chạy thẳng cho 60 m, khu nhảy xa, nhảy cao, nhảy sào và vòng đẩy tạ. Thứ không có là khoảng trống dài cho ném đĩa và ném lao — đĩa bay vài chục mét, lao bay xa hơn nữa, không mái nhà nào chứa nổi một cách an toàn.

Từ đó, thể thức trong nhà được rút gọn hợp lý:

• Bỏ ném đĩa, ném lao; giữ đẩy tạ là môn ném duy nhất.
• Thay 100 m bằng 60 m, 110 m rào bằng 60 m rào, 100 m rào nữ bằng 60 m rào nữ — vì đoạn thẳng trong nhà ngắn.
• Thay 400 m và 1.500 m của nam bằng một môn 1.000 m; nữ giữ 800 m.

Bảy môn nam trong nhà

Ngày một của bảy môn trong nhà gần như là ngày một của mười môn bỏ đi 400 m. Ngày hai bỏ ném đĩa và ném lao. Kết quả: thể thức thiên hẳn về tốc độ và nhảy — sáu trong bảy môn là chạy hoặc nhảy. Người mạnh ném ở ngoài trời mất đi hai môn "gỡ điểm", còn người nhanh, bật tốt thì gặp sân nhà.

1.000 m là cự ly ít gặp, nằm giữa 800 m và 1.500 m. Với người thi phối hợp, đây vẫn là phần đau nhất của cuộc thi, chỉ ngắn hơn 1.500 m một chút. Như ngoài trời, lượt cuối thường gom nhóm dẫn đầu.

Năm môn nữ trong nhà: một ngày dồn nén

Năm môn nữ thi trong một ngày, theo thứ tự: 60 m rào, nhảy cao, đẩy tạ, nhảy xa, 800 m. So với bảy môn ngoài trời, năm môn bỏ 200 m và ném lao.

Điểm đặc biệt là nhịp độ. Năm môn trong vài giờ nghĩa là khoảng nghỉ giữa các môn ngắn hơn, ít thời gian khởi động lại hơn. Nhảy cao — môn kéo dài — nằm ở vị trí thứ hai, nên những người nhảy cao giỏi phải nhảy nhiều lượt rồi gần như ngay lập tức chuyển sang đẩy tạ. Ai không quen chuyển nhanh sẽ chịu thiệt.

Nhảy xa và 800 m nằm cuối, liền nhau. Nhảy xa vẫn ba lượt, xà nhảy cao vẫn nâng 3 cm. Năm môn cũng đặt nặng chạy nhảy, nên kiểu vận động viên "nhảy – chạy" có lợi thế rõ.

Một ngày năm môn nhìn từ phía vận động viên

Người từng thi cả bảy môn ngoài trời lẫn năm môn trong nhà thường nói năm môn "ngắn mà không nhẹ". Một ngày điển hình đi như sau:

1. Buổi sáng, 60 m rào: chỉ vài giây, không có chỗ sửa sai. Khởi động kỹ trong khu khởi động thường chật chội của nhà thi đấu.
2. Ngay sau đó, nhảy cao: môn dài nhất trong ngày. Người nhảy giỏi có thể phải nhảy nhiều lượt trong khi người khác đã ngồi nghỉ.
3. Đẩy tạ: chuyển từ bật sang sức mạnh, thường với ít thời gian chuẩn bị.
4. Nhảy xa: ba lượt, chân đã nặng sau nhảy cao.
5. 800 m: trên vòng chạy 200 m, tức bốn vòng có khúc cua gắt. Đông người thì chen lấn ở khúc cua là chuyện thường.

Không khí trong nhà cũng khác: khán giả ngồi sát đường chạy, tiếng vang lớn, nhiệt độ ổn định. Nhiều vận động viên thích điều đó vì không phải lo gió, mưa hay nắng như ngoài trời.

Tính điểm trong nhà có gì khác

Các môn giữ nguyên từ ngoài trời — nhảy xa, nhảy cao, nhảy sào, đẩy tạ — dùng cùng công thức điểm như ngoài trời. Các môn chạy riêng của trong nhà (60 m, 60 m rào, 1.000 m) có bộ hằng số riêng trong bảng điểm của World Athletics, được thiết kế để thành tích tương đương cho số điểm tương đương. Vì thể thức khác, tổng điểm trong nhà không so trực tiếp với tổng điểm ngoài trời: bảy môn trong nhà của nam không thể đem cộng hay quy đổi ra mười môn. Chi tiết công thức nằm ở danh mục tính điểm.

Mùa giải trong nhà dùng để làm gì

Với người thi phối hợp ở xứ lạnh, mùa trong nhà (thường từ tháng 1 tới tháng 3) có ba vai trò:

1. Có giải để thi giữa mùa đông, thay vì chỉ tập trong nhà suốt mấy tháng.
2. Kiểm tra tốc độ và nhảy trước mùa ngoài trời. Thành tích 60 m, nhảy xa, nhảy cao, nhảy sào trong nhà là thước đo khá trung thực cho phần "nhanh và bật" của một vận động viên.
3. Tranh huy chương riêng. Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới và các giải trong nhà châu lục đều có bảy môn nam và năm môn nữ, với kỷ lục thế giới trong nhà riêng.

Nhiều người chọn bỏ mùa trong nhà để tập nền cho mùa ngoài trời — đặc biệt là năm có Olympic hoặc vô địch thế giới. Ngược lại, người mạnh tốc độ – nhảy thường thích mùa trong nhà vì thể thức hợp với họ.

So sánh nhanh bốn thể thức phối hợp điền kinh

Góc nhìn hôm nay: thể thức gọn cho giải phong trào

Ở xứ nóng, không cần nhà thi đấu để mượn ý tưởng của thể thức trong nhà. Năm môn kiểu trong nhà — rào ngắn, nhảy cao, đẩy tạ, nhảy xa, chạy 800 m — gói được trong một buổi, không cần khu ném lao, ném đĩa vốn đòi hỏi khoảng trống và an toàn nghiêm ngặt. Đó là lý do nhiều giải trường học, câu lạc bộ thích thể thức ngắn. Khi tự tổ chức, nhớ quy định rõ số lượt, bước nâng xà, khoảng nghỉ trong điều lệ, có đệm nhảy cao đạt chuẩn, và với trẻ em thì nên để các con thử nhiều môn cho vui chứ không xếp hạng hay chấm điểm.